پودر روی (Zn Powder) تنها در یک مرحله از استخراج طلا استفاده میشود: رسوبدهی طلا از محلولهای سیانوری. در این روش، طلا که به صورت کمپلکس سیانوری حل شده است، توسط فلز روی جایگزین شده و به صورت پودر طلا رسوب میکند.
✔ پودر روی دقیقاً در کدام مرحله مصرف میشود؟
پودر روی فقط و فقط در مرحلهٔ رسوبدادن طلا از محلول سیانوری استفاده میشود. در روش سیانوراسیون، SMB، هیدرازین یا سولفات آهن کار نمیکنند؛ تنها روش علمی و استاندارد:
⭐ رسوبدهی طلا با پودر روی (Zinc Cementation)
🔬 چرا پودر روی فقط در محلول سیانوری استفاده میشود؟
در محلول سیانور، طلا به صورت کمپلکس زیر حل شده است:
[Au(CN)₂]⁻
روی با طلا واکنش جابجایی میدهد:
2[Au(CN)₂]⁻ + Zn → 2Au(s) + [Zn(CN)₄]²⁻
- طلا → به صورت جامد رسوب میکند.
- روی → حل میشود و جای طلا را میگیرد.
- محلول → از طلا خالی میشود.
⚠ پودر روی هرگز در تیزاب سلطانی استفاده نمیشود
- ❌ واکنش شدید و خطرناک ایجاد میکند
- ❌ طلا رسوب نخواهد کرد
- ❌ احتمال تولید گازهای سمی
🌟 روش کامل رسوبدهی طلا با پودر روی (Zinc Cementation)
✔ مرحله ۱ — آمادهسازی محلول سیانوری
ابتدا طلا باید با NaCN + O₂ حل شده باشد.
- pH: بالاتر از ۱۱
- محلول شفاف و بدون ذرات جامد
- اکسیژن قطع شود (تا روی دوباره حل نشود)
✔ مرحله ۲ — فعالسازی محلول با آهک
اضافهکردن مقدار کمی آهک (Ca(OH)₂) باعث:
- جلوگیری از آزاد شدن HCN
- ثبات pH
- بهبود رسوبسازی
✔ مرحله ۳ — اضافهکردن پودر روی
مقدار لازم پودر روی
برای ۳ کیلو برد (حدود ۲ گرم طلا):
- ۰.۵ تا ۱ گرم پودر روی کافی است.
نحوه اضافهکردن
- یک دوغاب نازک تهیه کنید:
- ۰.۵ گرم پودر روی
- ۵۰ میلیلیتر آب
- دوغاب را به آرامی به محلول سیانوری اضافه کنید.
- ۱۰–۲۰ دقیقه همزدن ملایم.
🔍 نشانههای رسوب موفق
- محلول از شفاف → خاکستری/تیره
- پودر سیاه طلا + روی تهنشین میشود
- بعد از ۲۰ دقیقه محلول بیرنگ میشود
✔ مرحله ۴ — جمعآوری رسوب
- رسوب را با فیلتر جدا کنید.
- ۲–۳ بار با آب داغ شستشو دهید.
- یک بار با HCl 10% برای حلکردن روی اضافی شستشو دهید.
اکنون پودر طلای خالصتر در اختیار دارید.
✔ مرحله ۵ — ذوب طلا
- خشککردن پودر
- افزودن ۱–۲ گرم بوراکس
- ذوب در بوته گرافیتی تا ۱۱۰۰°C
طلا در نهایت به صورت دانه یا شمش کوچک تشکیل میشود.
⭐ چکیده کاربرد پودر روی
| نوع محلول | رسوبدهنده استاندارد |
| تیزاب سلطانی | SMB – هیدرازین – سولفات آهن |
| سیانوراسیون (NaCN) | پودر روی (Zn) |
🚫 پودر روی در تیزاب = ممنوع و خطرناک
✔ پودر روی در سیانور = تنها روش استاندارد